درمان سردرد با مسکن، استراحت، بیوفیدبک، طب سوزنی و …

سردرد به هر گونه ناراحتی یا درد در اطراف سر، صورت یا ناحیه گردن گفته می‌شود. در بسیاری از موارد، سر شما به این خاطر درد می‌کند که اعصاب، عضلات یا رگ‌های خونی در سراسر صورت، پوست سر یا مغز شما تحریک‌شده، ملتهب شده‌اند یا عملکرد صحیحی ندارند.

سردرد به هر گونه ناراحتی یا درد در اطراف سر، صورت یا ناحیه گردن گفته می‌شود. در بسیاری از موارد، سر شما به این خاطر درد می‌کند که اعصاب، عضلات یا رگ‌های خونی در سراسر صورت، پوست سر یا مغز شما تحریک‌شده، ملتهب شده‌اند یا عملکرد صحیحی ندارند. سردرد از نظر شدت و محل درد و مدت زمان آن، بسیار متفاوت است. به دلیل دامنه گسترده‌ای که برای علل احتمالی سردرد وجود دارد، تشخیص صحیح علت برای درمان و تسکین سردرد اهمیت دارد. بیشتر سردردها نگران کننده نیستند، اما سردردهایی که به دلیل یک اختلال جدی زمینه‌ای هستند، نیاز به مراقبت فوری پزشکی دارند. سردرد مداوم در شخصی که سابقه سردرد قبلی ندارد و سردردهای مکرر در کودکان نیز جای نگرانی دارد.

در این مقاله به علل و درمان سردرد اشاره کرده‌ایم.

انواع مختلف سردرد کدامند؟

سردرد می‌تواند از سردرد تنشی به صورت گاه‌به‌گاه گرفته تا میگرن همراه با آئورا (auras) باشد. در حالی که انواع مختلفی از سردرد وجود دارد، اما سه نوع اصلی سردرد عبارت‌اند از:

  • سردرد خوشه‌ای: معمولاً چندین بار در روز همراه با درد در یک طرف سر و در پشت چشم ایجاد می‌شود. سردردهای خوشه‌ای در مردان بیشتر از زنان بروز می‌کند.
  • سردرد میگرنی: دردی شدید و ضربان دار است که معمولاً یک ناحیه از سر را درگیر می‌کند. ممکن است این سردرد چندین ساعت تا چند روز طول بکشد و ممکن است اختلالات بینایی غیرعادی (آئورا) نیز به همراه آن وجود داشته باشد. خطر ابتلا به میگرن در زنان سه برابر بیشتر از مردان است.
  • سردرد تنشی: معمولاً درد در دو طرف سر است که اغلب به دلیل تنش عضلانی و استرس می‌باشد. این نوع از سردردها اغلب کوتاه مدت هستند اما ممکن است به طور متناوب با گذشت زمان تکرار شوند.
  • سردرد سینوسی سردردی ضربان دار است که ممکن است یک روز یا بیشتر طول بکشد، همراه با گرفتگی بینی، ترشحات بینی و فشار به اطراف گونه‌ها و چشم‌ها. بسیاری از افرادی که به دنبال درمان سردرد سینوسی هستند از میگرن رنج می‌برند نه از سردرد سینوسی.
  • سردرد می‌تواند علامتی از بیماری‌های مختلفی باشد از سرماخوردگی، آنفولانزا و استرس گرفته تا شرایط شدید مانند مننژیت، سکته مغزی یا تومور مغزی. سردردهای مکرر و یا شدیداً دردناک نیز می‌توانند کیفیت زندگی فرد را کاهش دهند و با مشکلات بهداشت روان نیز مرتبط هستند.

علائم سردرد چیست؟

بسته به نوع سردرد و اگر مشکل زمینه‌ای، اختلال یا بیماری دارید، سردرد ممکن است با علائم دیگری همراه باشد. سردرد، به ویژه سردردهای میگرنی، ممکن است با علائم دیگری نیز همراه باشد، از جمله:

  • آئورا
  • لرز
  • احساس پر بودن و سنگینی در سینوس‌ها
  • احساس سبکی سر
  • گرفتگی بینی
  • حالت تهوع
  • حساسیت به نور یا سر و صدا
  • استفراغ

چه عواملی باعث سردرد می‌شوند؟

متداول‌ترین انواع سردردها غالباً به دلیل عوامل محرک خاصی در بدن یا محیط ایجاد می‌شوند که در نهایت بر اعصاب سیگنال دهنده‌ی درد در مغز تأثیر می‌گذارند. تحقیقات اخیر نشان داده‌اند که برخی مواد شیمیایی در مغز که تحت شرایط مختلف ترشح می‌شوند، نحوه مدیریت مغز در سیگنال‌های درد را تغییر می‌دهند. بعلاوه، اگر افرادی در خانواده شما هستند که الگوی سردرد دارند، احتمال بیشتری وجود دارد که در دوره‌ای از زندگی خود ممکن است در خطر ابتلا به سردرد قرار بگیرید.

سایر دلایل بروز سردرد به شرح زیر است:

  • سردرد می‌تواند علامت بیماری‌های شدید مانند مننژیت، سکته مغزی یا تومور مغزی نیز باشد.
  • مصرف الکل
  • مصرف بیش از حد و سوء مصرف کافئین
  • خستگی چشم
  • نوسان سطح هورمون‌ها، به ویژه استروژن و پروژسترون در زنان
  • سفت شدن عضلات سر، گردن، فک و شانه‌ها که می‌تواند به دلیل آسیب دیدگی، استرس، وضعیت و حالت نامناسب بدن و جمع شدن فک باشد.
  • سیگار کشیدن
  • گرما
  • مصرف غذای از قبل آماده که حاوی نیتریت زیادی باشد
  • تمرینات یا ورزش شدید
  • تغییر ارتفاع، یا تغییر در فشار هوا
  • عوامل محیطی، مانند دود، نورهای شدید یا صدای زیاد
  • غذاهایی که حاوی مواد شیمیایی یا مواد نگه‌دارنده خاصی هستند، مانند غذاهای فرآوری شده، شکلات، لبنیات، شراب قرمز، پنیر مانده و آجیل
  • استفاده بیش از حد از داروهای میگرن
  • نخوردن وعده‌های غذایی سر وقت
  • آسیب قبلی مغز
  • فشار و استرس
  • کاهش قند خون
  • خونریزی داخل جمجمه
  • آرتریت گیجگاهی
  • نورالژی تریژمینال (عصب سه قلو)
  • و بسیاری از بیماری‌ها مانند مورتون نوروما

سردرد چگونه درمان می‌شود؟

گزینه‌های درمان سردرد از مسکن‌های بدون نسخه برای سردرد تنشی گاه‌به‌گاه تا جراحی عصب برای سردردهای خوشه‌ای یا میگرن متغیر است. درمان سردرد، به نوع، علت و دفعات بروز سردرد بستگی دارد. هدف از درمان، کاهش دفعات و شدت سردردها است. در اینجا یک رویکرد کلی برای یافتن درمان مناسب برای سردرد وجود دارد.

درمان‌های خانگی و مراقبت از خود

هنگام سردرد، این روش‌ها را امتحان کنید:

  • از سرما استفاده کنید: برای از بین بردن تنش، پارچه سردی را روی چشم‌ها یا روی پشت گردن خود بمالید.
  • از گرما استفاده کنید: بعضی از مردم به گرما بهتر واکنش نشان می‌دهند. دوش آب گرم بگیرید یا یک کمپرس گرم را روی صورت خود قرار دهید. همچنین می‌توانید یک بالشتک حرارتی را روی گردن و شانه‌های خود قرار دهید.
  • یک لیوان آب یا نوشیدنی ورزشی (بدون کافئین) بنوشید تا سردرد ناشی از کمبود آب بدن را برطرف کنید.
  • از حواس خود محافظت کنید: از نورهای خیلی زیاد، صداهای بلند و بوهای شدید خودداری کنید.
  • استراحت کنید: در صورت امکان کاری را که انجام می‌دهید، متوقف کنید و دراز بکشید.
  • تکنیک‌های ریلکسیشن را تمرین کنید، اگر در مورد این تکنیک‌ها چیزی نمی‌دانید، کافی ست چشم‌ها را ببندید و برای ۵ دقیقه، روی نفس کشیدنتان تمرکز کنید
  • ماساژ: برای کاهش تنش میتوانید شقیقه‌ها، پیشانی و پایین گردنتان را به آرامی ماساژ دهید. ماساژ علاوه بر کاهش استرس و تسکین سردرد، برای سایر بیماری‌ها از جمله دردهای عضلانی و فتق دیسک کمر مناسب است.

درمان‌های جایگزین و مکمل برای سردرد

درمان‌های سردرد شامل انواع بسیاری از گزینه‌های درمانی جایگزین است، از جمله

  • طب سوزنی
  • بیوفیدبک
  • تکنیک‌های کایروپرکتیک (درمان دستی) برای تسکین و کاهش تنش در سر و گردن
  • خیال‌پردازی هدایت شده (guided imagery)
  • ماساژ
  • مکمل‌ها، از جمله گیاه بابا آدم، کوآنزیم Q10، گیاه گاو چشم، منیزیم و ریبوفلاوین، طبق گفته مرکز ملی بهداشت مکمل و یکپارچه، همه آن‌ها “احتمالاً ” یا “شاید ” برای میگرن مفید هستند.
  • تای چی

برای انجام هریک از روش‌های درمانی می‌توانید از متخصصین هلو کلینیک، کلینیک توانبخشی در خیابان آزادی تهران مشاوره و راهنمایی دریافت کنید.

مصرف دارو

هم داروهای سردرد بدون نسخه و هم با تجویز پزشک، برای درمان سردرد و پیشگیری از آن در بازار موجود هستند:

  • داروهای مسکن، از جمله استامینوفن (Tylenol)، ایبوپروفن (Advil، Motrin) و ناپروکسن (Aleve، Naprosyn)، طبق دستورالعمل داخل بسته‌بندی باید مصرف شوند (استفاده بیش از حد از داروی سردرد می‌تواند باعث سردرد شود)
  • درمان‌های سردرد خوشه‌ای شامل اکسیژن (۱۰۰٪ از طریق ماسک)؛ تریپتان ها (مواد شیمیایی که باعث انقباض رگ‌های خونی متسع می‌شوند). اکتروتید (ساندوستاتین) و دی هیدرو ارگوتامین (H.E. 45)؛ و تسکین دهنده درد می‌باشد. چندین گزینه دارویی برای پیشگیری از سردردهای خوشه‌ای وجود دارد.
  • درمان‌های میگرن شامل تریپتان ها، داروهای تسکین دهنده‌ی درد و داروهایی برای کنترل حالت تهوع و استفراغ می‌باشند. داروهای مورد تأیید برای پیشگیری از میگرن شامل ارنوماب (Aimovig)، فرمنزوماب (Ajovy) و گالکانزوماب (Emgality) و مواردی دیگر می‌باشد. سایر گزینه‌ها شامل داروهای ضدافسردگی تری سایکلیک، مسدودکننده‌های بتا، تزریق بوتاکس و تزریق لیدوکائین هستند.

عمل جراحی

جراحی برای سردرد ممکن است برای افرادی که سردرد میگرنی دارند و به سایر درمان‌ها پاسخ نمی‌دهند یا افرادی که نمی‌توانند عوارض جانبی داروهای استاندارد برای میگرن را تحمل کنند، گزینه‌ای مناسب باشد. جراحی برای سردرد، شامل رفع فشار از روی عصب است. جراح ابتدا محل عصب یا محرک درد را شناسایی می‌کند. این عصب‌ها، اعصاب سر و صورت، خارج از مغز و جمجمه هستند.

برای شناسایی ناحیه مشکل دار ممکن است از تزریق بوتاکس استفاده شود. پزشک عصب و یا عضله تحت فشار را “آزاد می‌کند ” که باعث توقف ماشه و بهبود درد میگرن می‌شود.

چه زمانی باید برای سردرد به پزشک مراجعه کنید؟

سردرد تنشی گاه‌به‌گاه، مشکل نگران کننده‌ای نیست. معمولاً با مراقبت از خود و داروهای بدون نسخه می‌توانید سردردتان را تسکین دهید؛ اما اگر سردردهای تنشی مکرر یا طولانی مدت یا سردردهای خوشه‌ای یا میگرنی دارید، بهتر است یک ارزیابی پزشکی انجام دهید. پزشک معاینه فیزیکی انجام می‌دهد و از شما سؤالاتی می‌کند تا علل احتمالی سردردتان را تشخیص دهد و ممکن است شما را به یک متخصص مغز و اعصاب ارجاع دهد.