فاصله‌گیری تدریجی عربستان از آمریکا/ ریاض چه برنامه‌ای در افغانستان دارد؟

شورای آتلانتیک در مقاله ای به بررسی سناریوهای عربستان سعودی در افغانستان با روی کار آمدن گروه طالبان پرداخته است.

در فرازهایی از این مقاله آمده است: دیدار برنامه ریزی شده بین محمد بن سلمان ولیعهد عربستان سعودی و لوید آستین وزیر دفاع ایالات متحده آمریکا حدود دو هفته پیش لغو شد. گفته می شود که ممکن است برای ماه آینده دوباره برنامه ریزی شود. در همین حال، شاهزاده خالد بن سلمان، معاون وزیر دفاع عربستان سعودی با همتای روسی آستین یعنی وزیر دفاع روسیه دیدار کرد – سیگنالی از سوی عربستان سعودی و روسیه به ایالات متحده.هدف ریاض این است تا واشنگتن دریابد در روابط پرتنش آمریکا و روسیه، عربستان طرف کشوری را نمی گیرد چرا که مواردی وجود دارد که ایالات متحده نمی تواند و (و یا نمی خواهد) آن را مهیا کند. در این مورد، این اطلاعات در مورد برنامه های طالبان و همچنین جنبش های دیگر گروه های افراطی است که روسیه از طریق حضور مستمر خود در افغانستان ارائه می دهد.

مطلب می افزاید: این حرکت غیرمنتظره نیست. عربستان سعودی در چند سال گذشته از وابستگی منحصر به فرد خود به آمریکا عقب نشینی کرده است. مشاوران چینی در وزارت دفاع این کشور مستقر شده اند، در حالی که پادشاهی برای توسعه برنامه هسته ای غیرنظامی با کمک چین پشت سر ایالات متحده گام برداشته است. اخیراً مقامات سعودی در مذاکرات با ایران برای تنش زدایی شرکت کرده اند – این نشان دیگری است که آنها دیگر امنیت خود را به طور کامل به دست ایالات متحده نمی سپارند.

مقاله ادامه می دهد: ریاض همچنین از درخواست آمریکا برای پذیرش پناهجویان افغان برای روند پردازش آنها سردرگم شده بود. برای مقامات سعودی سوال بود که چرا باید پناهجویان افغان قبل از بررسی سوابق امنیتی وارد کشور شوند در حالیکه آمریکا قبلا این روند را انجام نداده است. در حالی که عربستان سعودی ادعا می کند که واشنگتن آنها را در جریان مسائل مهم از جمله مذاکرات هسته ای با ایران قرار می دهد از این واقعیت افسوس می خورد که در جریان چشم اندازهای دولت بایدن در زمینه خاورمیانه و جنوب آسیا قرار نمی گیرد. ماهیت خروج آمریکا از افغانستان سبب شده تا عربستان با خود اینگونه فکر کند که آمریکا در سراسر منطقه بر اساس غریزه و بدون آمادگی قبلی عمل می کند(مانند سوریه، لبنان، عراق و لیبی)

آتلانتیک می افزاید: وزارت دفاع آمریکا از موافقت وزرات خارجه این کشور با فروش ۵۰۰میلیون دلار تجهیزات و خدمات نظامی به عربستان خبر داد. پیشبرد این قرارداد به منزله تشخیص نیاز دولت به اثبات شراکت در زمانی است که ارزش این مشارکت زیر سوال است.پادشاهی می خواهد ایالات متحده به اشتراک اطلاعات خود در مورد گروه های تروریستی مانند شبکه حقانی، داعش خراسان و القاعده ادامه دهد. اما وقتی که دیگر قابلیت های جمع آوری اطلاعات میدانی آمریکا از بین رود، عربستان سعودی به احتمال زیاد پاکستان را از نیاز اطلاعاتی در مورد آنچه در افغانستان آشفته و مرز مشترک با ایران می گذرد، دور نگه می دارد. پادشاهی همچنین می خواهد مورد توجه سازمان اطلاعات نظامی پاکستان (ISI) باقی بماند، که در این صورت نه تنها بر طالبان نفوذ خواهد داشت، بلکه می تواند در این مورد به گروه های مسلح غیر دولتی اجازه شاخه در افغانستان بدهد.

مقاله درباره اولویت های عربستان یادآور می شود: عربستان نمی خواهد افغانستان را تبدیل به فضایی غیر دولتی تبدیل کند که زمینه را برای بازی سازمان های تندرو خشن ایجاد می کند، اما به احتمال زیاد به دو دلیل با طالبان در برابر داعش خراسان همکاری نمی کند: ۱. سناریوی نبرد طولانی مدت؛ ۲. داعش هنوز نمی تواند تا خلیج فارس پروژه انجام دهد. سعودی ها تهدیدی فعال در مرز جنوبی خود دارند و در آنجا متمرکز خواهند شد. به دو دلیل: ۱- مراقب عدم تکرار جنگ بلند مدت در یمن است. ۲- داعش خراسان نمی تواند در خلیج فارس پروژه ای انجام دهد. سعودی ها تهدیدی فعال در مرز جنوبی خود دارند و در آنجا متمرکز خواهند شد.

در پایان آمده است: اگر آمریکا درخواست کند، عربستان احتمالا با فراهم کردن کمک ها به افغانستان  از طریق کمک‌های مرکز «ملک سلمان» موافقت کند ـ اما ریاض به صورت بلند مدت آن را نخواهد پذیرفت، مگر اینکه برنامه ای استراتژیک برای تشکیل دولت و قوانین سیاسی تعامل با دولت افغانستان نشان داده شود. بر اساس مطالعات موردی در سوریه و لبنان در سال جاری میلادی، ریاض خوش بین نیست که این امر در آینده رخ دهد.در کنار پاکستان، عربستان سعودی و امارات متحده عربی دولت طالبان را در زمان کنترل افغانستان از سال ۱۹۹۶  میلادی تا ۲۰۰۱ به رسمیت شناختند. اما به نظر نمی رسد آنها دوباره تمایل بیشتری به این کار داشته باشند، زیرا انتظار دارند طالبان از احیای القاعده حمایت کنند؛ ضمن اینکه دولت جدید به قطر نزدیک است.